مسافران بومى - در اوزون‌آدا عدهء مسافران محلى در جلو يگانه باجهء كوچك بليت‌فروشى ازدحام كرده بودند شامل ازبكها از بخارا ، سارتها از سمرقند و تاشكند و چينىهاى مسلمان از كولچه و تركمن‌ها و حتى افغانها كه از سفر مكه يا جاهاى مقدس ديگر بازميگشتند . عده به اندازه‌اى زياد بود كه قطار با دو ساعت تأخير حركت كرد و چنين مينمود كه كارى بسيار دشوار بود كه به اين شرقىهاى بد - ادا ثابت كرد كه مقدار بليت نامحدود نيست و بايد سيستم نوبت رعايت شود ، ولى در همان محل تنگ و محدود باهم زدوخورد ميكردند و هنگامى كه بليت‌فروش نرخ‌ها را اعلام كرد ايشان به عادت مشرق زمين فقط نصف مبلغ كرايه را حاضر به پرداخت بودند و اميدوار بودند كه با چانه زدن طولانى در نرخ‌ها تخفيفى امكان - پذير است . صحرا - بامداد روز بعد بار ديگر مشاهدهء آسمانى صاف به هدر رفتن آب رودخانه قره‌قوم و گردنه‌هاى منكسر كوهستان كورن‌داغ را در نظرم آشكار ساخت . در بيشتر ايستگاههاى بين راه اصلاحات كلى ملاحظه ميشد درختان بيشتر و آب فراوان - تر و آسايش عمومى بيشترى به نظر ميرسيد از جوق‌تپه ساعت 2 / 1 11 صبح عبور كرديم من فرصتى يافتم كه با عجله جهت بازديد بناهاى قديمى بروم كه شرحش را در كتاب ديگر خود به تفصيل نوشتم . ديوارهاى ضخيم مانع ديدار ابنيه گلى بود كه اگر با وسايل مصنوعى نگاهدارى نشود دست‌كم تا يك قرن ديگر فروخواهد ريخت . از آن موقع تا حال ( نوامبر 1890 ) اعلام شده است كه از جوق‌تپه استفاده تازه‌اى خواهند كرد به اين معنى كه قرارگاه كيفرى در آنجا خواهند ساخت و محكومين به اعمال شاقهء قفقازى را كه تاب تحمل هواى بسيار سرد سيبرى را ندارند به آنجا خواهند فرستاد . محكومين روسى با كارگران بومى يك جا در ناحيه‌اى كار ميكنند كه فقط ده سال پيش اسيران جنگى روسى را در همانجا نابود مىكردند و اكنون ايشان به صورت همدستان زننده‌اى درآمده‌اند كه با محيط انطباق كامل دارد . دو ساعت ديرتر از وقت